Nice to know: octopus welkom in Nederland – Radio1

“De octopus rukt op aan de Nederlandse kust. En vanuit Naturalis schuift het welkomstcomitee voor de octopus bij ons aan: Auke Florian Hiemstra, octopussenonderzoeker vertelt hoe de octopus verdween uit de Noordzee en waarschijnlijk bezig is met een comeback. Hij roept strandwandelaars op met hem mee te zoeken naar schelpjes met ovale gaatjes.” Luister het fragment hier.

Recognizing cephalopod boreholes in shells and the northward spread of Octopus vulgaris Cuvier, 1797 (Cephalopoda, Octopodoidea)

Octopuses prey on molluscs by boring through their shell. Among the regular naticid borings, traces of cephalopod predation should be found soon on Dutch beaches. Bottom trawling has declined, and by the effects of global warming Octopus will find its way back to the North Sea where it lived before. I describe the distinguishing characters for Octopus bore holes, give an introduction into this type of behaviour, present a short history of Dutch octopuses and a prediction of their future.

De publicatie verscheen open access in de Vita Malacologica (13): 53-56 en is hier te lezen. Ik vertelde over mijn bevindingen op Radio 1 en in het Leidsch Dagblad.

Ik sprak op het Molluscan Forum, en andere internationale congressen!

Ik sprak op het Molluscan Forum in het Natural History Museum te Londen, dat georganiseerd wordt door de Malacological Society of Londen. Voor mijn bachelor onderzoek werkte ik deels in de collectie van het Londense museum en nu kwam ik terug om de resultaten daarvan te presenteren.

Verdere internationale congressen:
Later presenteerde ik mijn resultaten ook nog tijdens de VLIZ marine scientist day in Brugge (BE) evenals op de Young Natural History Scientists’ Meeting in Parijs (FR) als voorbereiding op het World Congress Malacology in Maleisië, daarover meer hier.

Nautilus onderzoek

Tijdens mijn bachelor deed ik onderzoek onder leiding van Prof. Dr. Menno Schilthuizen in Naturalis Biodiversity Center, Leiden. Ik bestudeerde octopus boorgaten in nautilus schelpen. Octopussen eten nautilussen, al is dat gedrag nog nooit gezien. Alleen de boorgaten die de octopussen achter laten in de lege schelp van de nautilus vertellen iets van wat er gebeurd in de diepzee. Voor het eerst werd in alle grote Europese verzamelingen hiernaar gekeken. Maar niet alleen dat, het percentage boorgaten in een lading nautilussen zegt iets over z’n herkomst, namelijk of deze opgevist of aangespoeld zijn. Na 500 miljoen jaar is de nautilus plotseling bijna verdwenen en dreigt hij ten onder te gaan aan de handel in z’n schelp. Onderzoek in de Naturalis collectie levende tevens een beter beeld op van de in 2013 uitgestorven verklaarde Nederlandse octopus. Door een verbod op boomkorvissen en de stijgende watertemperatuur van de Noordzee verwachten we de octopus binnekort weer terug in onze wateren.

Naturalis heeft dan wel Europa’s grootste collectie nautilus schelpen, van de jonkies die ik in het speciaal onderzocht, waren er relatief weinig. Meer dan een maand werkte ik in het buitenland en onderzocht de collecties van het Royal Belgian Institute of Natural Sciences (België), het Natural History Museum London (UK), het Museum für Naturkunde Berlin (Duitsland) en het National Museum of Natural History Paris (Frankrijk). Verder werkte ik met een leen uit het American Museum of Natural History, New York, USA. Voor deze collectiebezoeken kreeg ik finaciering van het Alida M Buitendijk fonds en de Endless Forms onderzoeksgroep van Naturalis. Ik presenteerde mijn onderzoek op het Molluscan Forum (Londen), de Young Natural History Scientists’ meeting (Parijs), de VLIZ dag (Brussel), verder sprak ik op het World Congress of Malacology 2016 (Maleisië) en op de University of San Jose (Filipijnen). Veldwerk werd uitgevoerd zowel in Maleisië als in de Filipijnen, waar ik nautilus vissers ontmoette en enkele dagen mocht volgen.

Publicaties die uit dit onderzoek voort kwamen/komen:
Hiemstra, A.F., 2015. Recognizing cephalopod boreholes in shells and the northward spread of Octopus vulgaris Cuvier, 1797 (Cephalopoda, Octopodoidea) Vita Malacologica 13: 57-60
OPEN ACCESS: http://www.repository.naturalis.nl/record/588033
– Hiemstra, A.F. & M. Schilthuizen. The ontogeny of shell-boring Octopus versus Nautilus predator-prey interactions (writing)
-Hiemstra, A.F. & M. Schilthuizen. Ontogenetic patterns of octopus predation to determine the origin of nautilus shells in trade (writing)

Tijdens mijn stage schreef ik populair wetenschappelijke blogs voor de webiste van Naturalis. Deze zijn hier te lezen.