TEDxLeiden 2014 ‘Abundance’

Er worden opnames gemaakt. De TED filmpjes zijn beroemd op het internet, maar moeten toch ook ergens vandaan komen. Dus mobieltjes uit, niet zomaar lopen en geen lawaai maken. Audio, techniek, projecties; alles werkt. Het podium ziet er spik en span uit. Iedereen houd z’n adem in, dan plots luid applaus. De camera loopt, net als de spreker, die richting het podium gaat. Dan ineens een kras door het mooie plaatje. Nog voor ze een woord heeft gezegd gooit spreekster Lianne Kooistra grote zakken vol plastic flessen leeg op het podium. Iedereen kijkt verbaasd. Extra provocerend pakt een paar flessen en gooit ze recht het publiek in. “Het lijkt misschien een beetje gek” begint ze, “waarschijnlijk omdat we niet buiten zijn”. Een bijzonder geniaal begin. Is het buiten immers niet doodnormaal dat overal flesjes liggen? Niet volgens Kooistra. Ze pleit voor het behouden van ons statiegeld systeem dat door de politiek ter discussie staat. “Sorry dat het niet een hip nieuw idee is, maar waarom het wiel opnieuw uitvinden?” In een kort filmpje liet Kooistra het effect van statiegeld zien. Een hoop blikjes met een bord ‘gratis mee te nemen’ bleef uren liggen. Terwijl een hoop statiegeldflessen in no-time verdwijnt. De tekst “Geld raap je op. Afval niet. Statiegeld werkt.” is een duidelijke boodschap. “We willen schone straten, schone grachten, schone oceanen en een schone wereld”. Zo ook word het podium weer schoongeveegd, luid applaus en een volgende spreker.
Lianne Kooistra – © Jacqueline Spaans
Marius Smit heeft dezelfde ambitie, maar focust meer op het grachten deel met zijn project ‘Plastic Whale’. Zijn inspiratie? Kennedy. In zijn bekende toespraak predikte hij een mens op de maan te zetten, wat een onmogelijk maar ook heel concreet plan was. Zo ook besloot Smit iets onmogelijks maar concreets te doen met zijn leven, hij gooide het roer om en werd  ‘plasticvisser’. Niet langer kon hij wachten op politici of bedrijven om concrete stappen te zetten tegen de plasticsoep. Zelf ging hij aan de slag om een boot te bouwen van zwerfplastic, terwijl hij nog nooit een boot had gevaren, laat staan zelf gebouwd. Onmogelijk, maar concreet. Toen hij bij wijze van grap met wat vrienden plastic zou gaan vissen sloeg het idee aan. Het werd plots een groot evenement waar 400 mensen op 36 boten meehielpen. Daarna 1000 mensen op 72 boten. Verbaasd kijkt Smit de zaal in: “Mensen vinden het dus gewoon leuk om op het kanaal te vissen voor plastic.” Van de honderden kilo’s verzameld plastic worden de flessen gescheiden, vermalen en tot korrels gemaakt.  Van de platen die hiervan werden gefabriceerd bouwde Smit zijn boot; een boot van Amsterdams grachenplastic. Deze winter bouwen we er nóg twee verteld hij trots. “Create, collabarate en innovate”. Zoveel mogelijk mensen willen ze laten plastic vissen, en dat kan overal waar water is. Ook in Leiden, zo had nog geen week voor zijn talk een lokaal bedrijf hier al interesse getoond. Kennedy zou trots zijn.
Marius Smit – © Jacqueline Spaans
Landelijk wordt er gek genoeg getwijfeld over statiegeld maar lokaal zijn er hoopgevende politieke ideeën. De maandag na TEDxLeiden bliezen de lokale GroenLinks en Partij voor de Dieren de plastic discussie nieuw leven in. Ze willen ernaar streven om Leiden plasticsoepvrij te maken! Want uiteindelijk komt ons afval in de zee. Boyan Slat presenteerde eerder dit jaar op de TEDx variant in Delft zijn plannen om de oceaan van plastic te bevrijden en is daar aardig mee op weg. Jacob de Jonge, schilder en spreker over vrede, vertelde ná zijn talk over dat het kunstenaarschap ook een soort activisme is. En een kunstenaar die heel wat activisme in mij los maakte is Bruno van den Elshout. Voor zijn project ‘New Horizons’ maakte hij een jaar lang élk uur een foto van de Noordzee. Dit resulteerde in een fascinerende serie krachtige beelden, die de Noordzee vastlegde in haar oneindige diversiteit aan kleuren. Een idee dat ontstond toen hij met zijn zoon op het strand stond en die een boot aan de horizon voor vliegtuig uit maakte. De focus van het fotoproject kwam op de horizon, half water, half lucht. Een selectie van de 8785 beelden is te zien in het Panorama Mesdag, binnenkort volgt de boekpresentatie in het Den Haag Gemeentemuseum. Zo mooi, het beschermen waard. Applaus.
Bruno van den Elshout – © Jacqueline Spaans
Plots kan iedereen weer ademhalen. Er mag rondgerend worden, telefoons mogen aan en iedereen mag schreeuwen. De laatste offline talks zijn voorbij, na de montage zijn ze één van de velen en voegen zich bij de indrukwekkende verzameling TED talks online.  Maar telefoons blijven uit. Niemand rent, niemand schreeuwt; iedereen moet even bijkomen van zo’n bijzondere dag. Ademhalen gebeurt wel, – ik slaak een diepe zucht. Weer een jaar wachten. Je had erbij moeten zijn.