Nautilus onderzoek

Tijdens mijn bachelor deed ik onderzoek onder leiding van Prof. Dr. Menno Schilthuizen in Naturalis Biodiversity Center, Leiden. Ik bestudeerde octopus boorgaten in nautilus schelpen. Octopussen eten nautilussen, al is dat gedrag nog nooit gezien. Alleen de boorgaten die de octopussen achter laten in de lege schelp van de nautilus vertellen iets van wat er gebeurd in de diepzee. Voor het eerst werd in alle grote Europese verzamelingen hiernaar gekeken. Maar niet alleen dat, het percentage boorgaten in een lading nautilussen zegt iets over z’n herkomst, namelijk of deze opgevist of aangespoeld zijn. Na 500 miljoen jaar is de nautilus plotseling bijna verdwenen en dreigt hij ten onder te gaan aan de handel in z’n schelp. Onderzoek in de Naturalis collectie levende tevens een beter beeld op van de in 2013 uitgestorven verklaarde Nederlandse octopus. Door een verbod op boomkorvissen en de stijgende watertemperatuur van de Noordzee verwachten we de octopus binnekort weer terug in onze wateren.

Naturalis heeft dan wel Europa’s grootste collectie nautilus schelpen, van de jonkies die ik in het speciaal onderzocht, waren er relatief weinig. Meer dan een maand werkte ik in het buitenland en onderzocht de collecties van het Royal Belgian Institute of Natural Sciences (België), het Natural History Museum London (UK), het Museum für Naturkunde Berlin (Duitsland) en het National Museum of Natural History Paris (Frankrijk). Verder werkte ik met een leen uit het American Museum of Natural History, New York, USA. Voor deze collectiebezoeken kreeg ik finaciering van het Alida M Buitendijk fonds en de Endless Forms onderzoeksgroep van Naturalis. Ik presenteerde mijn onderzoek op het Molluscan Forum (Londen), de Young Natural History Scientists’ meeting (Parijs), de VLIZ dag (Brussel), verder sprak ik op het World Congress of Malacology 2016 (Maleisië) en op de University of San Jose (Filipijnen). Veldwerk werd uitgevoerd zowel in Maleisië als in de Filipijnen, waar ik nautilus vissers ontmoette en enkele dagen mocht volgen.

Publicaties die uit dit onderzoek voort kwamen/komen:
Hiemstra, A.F., 2015. Recognizing cephalopod boreholes in shells and the northward spread of Octopus vulgaris Cuvier, 1797 (Cephalopoda, Octopodoidea) Vita Malacologica 13: 57-60
OPEN ACCESS: http://www.repository.naturalis.nl/record/588033
– Hiemstra, A.F. & M. Schilthuizen. The ontogeny of shell-boring Octopus versus Nautilus predator-prey interactions (writing)
-Hiemstra, A.F. & M. Schilthuizen. Ontogenetic patterns of octopus predation to determine the origin of nautilus shells in trade (writing)

Tijdens mijn stage schreef ik populair wetenschappelijke blogs voor de webiste van Naturalis. Deze zijn hier te lezen.